مير محمد اكبر بن محمد شاه ارزانى

مقدمه و فهرست 72

طب اكبرى ( فارسى )

شكم و پشت و لك‌بينى بىجهت . [ 1266 ] فايده : تدابير ويژهء ماه نهم حاملگى . [ 1267 ] قسم سوم : در كثرت اسقاط جنين ؛ كه به سبب ضربه ، يا افتادن ، يا همّ و يا غم و حزن و شادى مفرط ، يا امراض و گرسنگى شديد و پرخورى و جماع زياد ، يا فساد جنين ، يا كثرت رطوبت رحم و وسعت دهانهء آن ، يا سوء مزاج گرم محرق يا سرد مجمّد يا باد رحم ، يا احتباس طمث و يا لاغرى مفرط زن است . [ 1268 ] فايده : امتلاى عروق نگهدارندهء جنين مىتواند سبب سقط شود . [ 1269 ] تنبيه : اى بسا اسباب مذكوره در نازايى سبب سقط جنين شود . [ 1270 ] قسم چهارم : در عسر ولادت ؛ يعنى به سختى زائيدن [ كه در متن كتاب حسر آمده است ] . [ 1271 ] فايده : تدابير لازم قبل از زايمان در زنان سخت‌زا . [ 1272 ] فايده : ذكر ادويه‌يى كه بالخاصيت سخت‌زايى را سود مىدهد و تاكيد بر نقش بوهاى خوش در ايجاد سخت‌زايى . [ 1273 ] فايده : درد زايمان اگر تا چهار روز همچنان بماند جنين را مىكشد . [ 1274 ] قسم پنجم : در اخراج مشيمهء محتسبه و جنين مرده . [ 1275 ] فايده : جراحى جهت درآوردن جنين مرده . [ 1276 ] قسم ششم : در احتباس نفاس ؛ يعنى بند شدن خون بعد از زايمان و ذكر ايام نفاس در پسر و دختر . [ 1277 ] فايده : ضعف و لاغرى زن مىتواند باعث بند نفاس شود كه درمان نمىخواهد . [ 1278 ] قسم هفتم : در تدبير تسكين درد رحم بعد از ولادت . [ 1279 ] فايده : تسكين درد پيش از حيض و هنگام مجامعت هم به همين طريق است . [ 1280 ] قسم هشتم : در اسقاط جنين و ذكر موارد تجويز طبى اسقاط . [ 1281 ] فايده : لزوم استفاده از مليّنات و منع از قوابض قبل از اسقاط . [ 1282 ] قسم نهم : در ذكر روش‌هاى جلوگيرى . [ 1283 ] فصل سوم : در رجاء ( حمل كاذب ) ؛ يعنى حالتى كه زن ، حامله نشان دهد و حال اينكه باردار نيست . [ 1284 ] فرق حمل صادق و كاذب . [ 1285 ] فرق رجاء و استسقا . [ 1286 ] فصل چهارم : در كثرت خون حيض ؛ به سبب پرخونى ، تيزى خون ، غلبهء رطوبت مائى بر خون ، صفراويت خون ، سوداويت خون ، بواسير رحم ، زخم رحم ، ضعف رحم و زوال بكارت . [ 1287 ] فايده : اهميت حجامت بر زير پستان‌ها در درمان اين مرض و نحوهء انجام آن .